Zadania w kulturze uczenia się. Jak odchodzić od metod podawczych
Toruń, 5 grudnia 2026
Warsztaty metodyczne dla nauczycieli
Zadania w kulturze uczenia się
Jak odchodzić od metod podawczych
Jak dobór zadań wpływa na efektywność uczenia się.
Zadania i aktywności, które zastępują metody podawcze i umożliwiają efektywną naukę poprzez aktywność i twórcze działanie uczniów.
Zadaniem pierwszego ucznia jest wyuczenie się na pamięć dużych miast, leżących nad Wisłą, a drugi ma wrysować w konturową mapę Polski Wisłę i zaznaczyć najważniejsze miasta, przez które przepływa. Pod mapką uczeń wypisuje zaznaczone na mapie miasta i o każdym z nich pisze kilka zdań z informacjami, które są dla niego ważne (Może to być np. nazwa drużyny piłkarskiej).
Alternatywą dla tradycyjnej kultury nauczania jest kultura uczenia się. Jej wprowadzenie od stuleci postulowali reformatorzy edukacji. Bazuje ona na przekonaniu, że efektywna nauka wymaga aktywności uczącej się osoby. Warto skorzystać z dorobku, jaki nam zostawili, tym bardziej, że słuszność ich intuicji potwierdzają dziś badacze zajmujący się procesami uczenia się.
Warunkiem wprowadzenia kultury uczenia się jest umiejętność stosowania metod aktywizujących i doboru zadań, które są prawdziwymi ćwiczeniami. Zadania-ćwiczenia mają zupełnie inne funkcje niż te służące pomiarowi dydaktycznemu. Aby w szkole uczniowie mogli się efektywnie uczyć, warto odróżniać prawdziwe ćwiczenia, które umożliwiają efektywną naukę od metodycznych chipsów, które jedynie zabierają czas.
Co zyskują uczniowie, a co nauczyciele?
Dzięki wprowadzeniu kultury uczenia się uczniowie więcej wynoszą z lekcji i mają lepsze nastawienie do nauki, a nauczyciele są mniej obciążeni pracą. Innym skutkiem jest poprawa panujących w klasie relacji i wyeliminowanie szkolnej nudy.
Zagadnienia:
- czym jest naturalny proces uczenia się (jakie są „fabryczne ustawienia” dzieci),
- jak planować lekcje, na których stroną aktywną są uczniowie,
- wyjaśnienie, jak dobór zadań wpływa na motywację do nauki i na jej efektywność,
- przedstawienie i omówienie zadań umożliwiających efektywną naukę,
- struktura lekcji w kulturze nauczania i uczenia się,
- rozwijanie umiejętności wybierania i konstruowania zadań, które pozwolą nauczycielom na odejście w czasie lekcji od metod podawczych.
Moduł 1.
- Wprowadzenie pojęć kultura nauczania i kultura uczenia się (być nauczanym <--> uczyć się) i wyjaśnienie różnic między nimi,
- omówienie roli nauczyciela i uczniów w kulturze nauczania i uczenia się,
- charakterystyka zadań typowych dla kultury nauczania i dla kultury uczenia się,
- odróżnianie zadań, które są prawdziwymi ćwiczeniami i pozwalają na efektywną naukę, od zadań, które niczego nie ćwiczą, bo służą jedynie pomiarowi dydaktycznemu,
- analiza i omówienie różnych typów zadań (SP - różne poziomy i różne przedmioty),
- wyjaśnienie pojęcia „głębokość przetwarzania informacji” i zależności między nią, a efektywnością zapamiętywania nowych treści, tworzenie ćwiczeń wymagających głębokiego przetwarzania,
- wyjaśnienie różnicy między informacjami a wiedzą, zrozumienie, co można drugiemu człowiekowi przekazać, a czego przekazać się nie da,
- na czym polega proces konstruowania wiedzy,
- wyjaśnienie, jak działa pamięć, zrozumienie, dlaczego metody pamięciowe są mało efektywne i co ułatwia zapamiętywanie,
- wyjaśnienie, co ułatwia, a co utrudnia procesy uczenia się,
- poznanie czynników ułatwiających i utrudniających zapamiętywanie,
- zrozumienie zależności między doborem zadań a efektywnością uczenia się.
Moduł 2.
Drugi moduł to część praktyczna (omawianie i tworzenie prawdziwych ćwiczeń dla różnych przedmiotów na poziomie szkoły podstawowej.
Warsztaty prowadzi dr Marzena Żylińska.
Szczegóły i zapisy na stronie Fundacji Budząca się Szkoła: https://budzacasieszkola.edu.pl/warsztaty-torun-zadania-w-kulturze-uczenia-sie
*************************************************

.png)